|
Çocuklarda istek dışı tekrarlanan göz kırpma, burun
çekme, boğazını temizleme gibi garip hareket ve ses çıkarma tiklerinin,
anne-baba, öğretmen ve arkadaşların olumlu tutumuyla ortadan kalkacağını
belirten uzmanlar, sağlıklı her yüz çocuktan 12 ila 14'ünde tik
görüldüğünü ifade ediyor.
Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Erdoğan, daha çok
6-7 yaşlarında görülen tiklerin göz kırpma, baş sallama, omuz silkme,
surat buruşturma ve öksürme, karmaşık yüz hareketleri, ayağını yere vurma,
koklama, kendine çeki düzen vermeye çalışır biçimde kol ve baş hareketleri,
başka birinin davranışlarını aynı şekilde taklit etme gibi daha karmaşık,
amaçlıymış gibi görünen davranışlara dek değişkenlik göstererek birçok
şekillerde ortaya çıktığını kaydetti.
Dr. Ayten Erdoğan, çoğu tiklerin, aralıklı kısa olan devreler şeklinde
olduğunu söyleyerek, "Çocuklar, göz kırpma, burun kıvırma, dudak oynatma,
omuz silkme, kaşları kaldırma gibi normal davranışıtaklit edebilirler. Tek
tek yada ardı sıra nöbetler şeklinde olabilirler. Bir çocukta birden fazla
tik görülebilir, biri bitip biri başlayabilir. Yoğunluk ve şiddetleri
çocuğa göre veya gün içinde değişkendir. Bazı zamanlar tamamen kaybolup,
bazen de yoğun şekilde ortaya çıkabilirler. Çocuklar tiklerini geçici bir
süre istemli olarak engelleyebilirler. Bu yüzden başkalarının yanında
görülmeyebilir. Uykuda kaybolurlar, stresle artarlar. En fazla 6-7 yaş
arasında görülürler. Bazı çocuklarda hiçbir soruna yol açmaz iken, bazı
çocuk ve gençlerde benlik saygısında, aile yaşantısında, sosyalleşmesinde,
okul yada iş başarısında güçlüklere neden olabilir"dedi.
Dr. Erdoğan, tiklerin bazen çocukların kendilerini yaralayıcı davranışlar
şeklinde de olabildiğini vurgulayarak, "Ses çıkarma şeklindeki tikler
diğer vücut hareketleri ile ilgili tiklerle birlikte görülürse "Tourette
sendromu" adı verilen özel bir durumdan bahsedilir. Ses çıkarma şeklindeki
tikler boğaz temizleme şeklinde ses çıkarmadan, konu dışı belirli
sözcükleri yada deyişleri yineleme, açık saçık sözcükler kullanma yada
küfür etme ve kişinin kendi söylediklerini, duyduğu son sesi, kelimeyi
yada cümleyi yinelemesi şeklinde görülebilir" diye konuştu.
TİK'LER GEÇİCİ YA DA KALICI OLABİLİR
Tiklerin geçici ya da kalıcı olabildiğinin altını çizen Uzman Dr Erdoğan,
"Tik bozuklukları çocuklar arasında oldukça yaygındır. Sağlıklı çocukların
yüzde 12-14'ünde görülür. Bu tikler 3-10 yaşları arasındadır. Eğer bir
çocukta bu davranışlar bir yıldan fazla sürerse buna, uzun süren tik
bozukluğu ismi
verilir. Tik belirtileri genellikle gerginlik veren bir olay sonrasında
artar. Ailenin yada öğretmenlerin isteyerek yapıyor şeklinde çocuğu yanlış
anlamaları yada belirtileri kısıtlamak için cezalandırma, utandırma gibi
yollara başvurmaları belirtilerin şiddetlenmesine ve çocuğun gerginliğinin
artmasına neden olur" şeklinde konuştu.
Dr. Erdoğan, anne -babanın tikler hakkında bilgilendirilmesi ile tiklerin
çoğu zaman erişkin yaşa gelmeden kaybolduğunu açıklayarak, "Endişelerinin
giderilmesi büyük önem taşır. Anne-baba çocuğun davranışlarını sürekli
gözlemek ve eleştirmek yerine çocuğu anlamaya çalışmalıdır. Bu
davranışlarının çocuğun elinde olmadan ortaya çıktığını bilerek çocuğa
anlatması, gerginliğini azaltarak kaygının çocuğa bulaştırılması önlenmiş
olur. Eğer çocuk tikleri ev dışı ortamlarda sergilemiyor, belirli
durumlarda gösteriyorsa; tiklerin ortaya çıktığı durumların
değerlendirilmesi gerekir. Gerginliğin arttığı yada yoğun ilginin
gösterildiği durumlar tespit edildiğinde gerginliğin azaltılması, destek
ve ilginin çocuğun pozitif yönlerine kaydırılması yardımcı olur. Çocukluk
çağında görülen tiklerin çoğu anne-baba, öğretmen ve arkadaşların olumlu
tutumu ile yerleşmeden kaybolur. Tiklerin bir kısmı ise olumsuz tutumlar
yada çocuk ve ergenin önerilen söndürme çabalarına karşın yerleşir ve uzun
süre devam eder. Tikler sık sık yeniden ortaya çıkıyor, çocuğu rahatsız
ederek arkadaş ilişkilerinde-sosyal hayatında sorun oluşturuyor, çocuğun
kendine güvenini olumsuz etkiliyorsa; bir çocuk ve ergen psikiyatri
uzmanına başvurarak destek almak gerekir" diye konuştu. |
