YENİDOĞAN
SARILIĞININ SEBEPLERİ
1. Fizyolojik (normal) sarılık:
Fizyolojik sarılık vaktinde doğan bebeklerin yaklaşık % 50
sinde, erken doğan bebeklerde ise daha yüksek oranlarda
görülür. İlk 24 saatten sonra, genellikle doğumdan sonraki
2.veya 3. günde ortaya çıkar. Karaciğerin henüz
olgunlaşmaması ve yeterince bilirubin atamamasına bağlı
olarak sarılık oluşur. Genellikle ilk bir-iki hafta içinde
kendiliğinden kaybolur ve bilirubin düzeyleri zararsızdır.
2.Yetersiz anne sütü alımına bağlı
sarılık:
Yetersiz anne sütü alımına bağlı olarak yenidoğanların
yaklaşık % 5-10 unda gelişir. Belirtileri fizyolojik
sarılığınkine benzer ancak biraz daha şiddetlidir.
3.Anne sütüne bağlı sarılık:
Anne sütü alan bebeklerin yaklaşık % 1-2 sinde görülür. Bazı
annelerin sütlerinde ürettikleri özel bir inhibitör madde
sebep olmaktadır. Bu madde ( enzim ) bebeğin barsaklarından
normalden çok daha fazla bilirubini geri emmesine sebep
olur. Bu tip sarılık doğumdan sonraki 4-7. günde başlar ;
3.-10.haftaya kadar sürebilir. Genellikle zararsızdır.
4.Kan grubu uyuşmazlığı: ( Rh veya ABO
uyuşmazlığı)
Rh negatif (-) bir kadının bebeği Rh pozitifse (+) gebelik
esnasında bebeğe ait eritrositlerin plasentayı aşarak anne
kanında bağışıklık cevabına yol açması ile oluşur. Bu
bağışıklık cevabı ancak Rh pozitif bir bebeğin doğumundan
veya yapılan düşükten sonra ortaya çıkar. Bağışıklık
cevabının şiddeti bundan sonra yapılacak her doğumla
birlikte giderek artar.
ABO uyuşmazlığında ise hemen her zaman anenin kan grubu O,
bebeğin kan grubu ise A veya B dir. ( Anti A duyarlılığı
daha sık, Anti B duyarlılığı daha ağır seyirlidir.)
Kan grubu uyuşmazlığında annenin kanında oluşan antikorlar
bebeğin kanını yabancı madde olarak algılar ve
eritrositlerini parçalar. Eritrositlerin parçalanması ile
bol miktarda bilirubin oluşur ve bu da sarılığa sebep olur.
Sarılık fizyolojik sarılıktan farklı olarak ilk 24 saatte
başlar. Çok ağır tablolara sebep olabilir. Ancak ilk yapılan
doğum veya düşükten sonraki 72 saat içinde RhoGam
enjeksiyonunun yapılması daha sonra doğurulacak bebeklerin
yaşamını tehlikeye atacak antikorların oluşmasını
engelleyebilmektedir.
TEDAVİ
1.Fizyolojik sarılıkta tedavi:
Eğer bebeğinizi biberonla besliyorsanız her 2-3 saatte bir
beslemeyi deneyin.
2.Yetersiz anne sütüne bağlı sarılıkta
tedavi:
Asıl tedavi anne sütü miktarını arttırmak olmalıdır. Bebek
daha sık emzirilmelidir.( Her saat gibi ) Böylece mide
barsak sisteminin hareketliliği arttırılır ve bilirubinin
gaita yolu ile vücuttan daha çabuk atılması sağlanır.
Uyuyan bebeğin de 4 saatlik aralarla uyandırılıp beslenmesi
faydalı olacaktır. Sık sık kilo alımı kontrol edilmelidir.
Anne sütünün yetmediği durumlarda bir miktar formül mama
verilebilir ancak şekerli suyun faydası yoktur.
3.Anne sütüne bağlı sarılıkta tedavi:
2-3 gün için anne sütünü keserek formül mama ile beslemek
yararlı olabilir. Ancak bu süre içerisinde anne sütünün
azalmasını engellemek için annenin göğsü sağılmalıdır. Hiç
birzaman için sarılığı engellemek için anne sütü tam
olarak kesilmez. 2-3 gün sonra tekrar anne sütüne
başlanır. Şekerli suyun formül mamadan daha fazla
bilirubin uzaklaştırıcı etkisi olduğu kanıtlanmamıştır.
4.Ağır sarılıklarda tedavi: ( Kan
uyuşmazlıklarında tedavi)
Kandaki bilirubin seviyesinin 20 mg/dl nin üzerine çıkması
sağırlık beyin felci ( cerebral palsy) veya beyin
harabiyetine neden olabilir. Bu kadar yüksek seviyeler
genellikle kan grubu uyuşmazlıklarında görülür.
Bu komplikasyonlar fototerapi uygulanarak önlenebilir.
Mavi ışık deride biriken bilirubini parçalar ve bilirubin
düzeylerini düşürür.
Bazı nadir durumlarda ise kan değişimine gitmek
gerekebilir. Bebeğin kanı taze kan ile değiştirilir. Ancak
fizyolojik sarılıklar bu kadar ağır duruma dönüşmezler.
|