|
Hemen herkesin cildinde ‘‘ben’’ adı
verilen lekeler var. Bunların büyüklükleri, renkleri ve kabarıklıkları
değişebiliyor. Ciltteki pigment üreten hücreler olan melanositlerden
oluşan bu benlerin çoğu zararsız olsa da bir kısmı maalesef o kadar
masum olmayabiliyor. Benlerden meydana gelen kanser türünün adı ise
melanom. Melanom cilt kanseri türleri içinde en tehlikeli olanı.
AMERİKA'da melanom olan kişilerin sayısı, geçtiğimiz 30 yıl içinde ikiye
katlandı. Her yıl 50 bin yeni vaka teşhis ediliyor. İçlerinde
Türkiye'nin de bulunduğu Akdeniz ülkelerinde de durum çok farklı değil.
Melanomun bilinen kesin bir nedeni yok, ancak bazı faktörlerin riski
arttırdığı bir gerçek. İçinde bulunduğumuz yaz aylarında bolca maruz
kaldığımız güneş ışınları, melanom riskini arttıran nedenlerin başında
geliyor. Melanom güneşten çabuk etkilenen ve çillenen açık tenli
insanlarda daha sık görülüyor. Sarışın ve açık renk gözlü olanlar da
esmerlere oranla daha çok risk altında.
Cilt doktorum kolumdaki lekelerin renkli lezyonlar
olduğunu söyledi. Peki bu lezyonlar zaman içinde kansere dönüşür mü?
Renkli lezyon, normal benlere, güneş lekelerine ve yaşlılık lekelerine
verilen genel addır. Bunların çoğu kansere dönüşmez. Ancak cildinde
bunlardan fazla miktarda bulunanlar ya da alışılagelmiş olanlardan
farklı lezyonlara sahip olanların düzenli aralıklarla cilt doktoruna
görünmeleri gerekir. Bu lekelerin düzenli takibi meydana gelebilecek
‘‘şüpheli değişiklikler’’in belirlenmesini sağlar. Doktorunuz böyle bir
değişiklik fark ederse bir deri biyopsisi isteyebilir. Böylece söz
konusu lezyona iyi huylu, melanom ya da farklı bir kanser türü teşhisi
konabilir.
Lekelerdeki ne tür değişiklikleri dikkate almam
gerekir?
Dikkat edilmesi gereken önemli belirtiler var. Bunlardan biri asimetri.
Lekenin bir yarısının şekli diğer yarısının şeklinden farklıysa dikkat
etmek gerekir. Diğer bir husus lekenin sınırları. Sınırları belli
belirsiz ve düzgün olmayan lekeleri takip etmek lazım. Lekenin rengi de
önemli. Eğer aynı lekede kahverengi, siyah ya da ten rengi gibi farklı
renkler düzensiz olarak dağılmışsa ya da aralarda kırmızı, mavi ya da
beyaz parçalar varsa tehlike çanları çalıyordur. Lekenin büyüklüğüne
gelince. Bir kalem silgisinden daha büyük olan lekeler risk taşıyabilir.
Hamilelikte lekelerin değişmesi normal mi?
Hormonal etkiler nedeniyle hamilelik sırasında genelde lekelerde bazı
değişiklikler oluyor. Renkleri koyulaşabiliyor ya da büyüyebiliyor.
Bunlar normal, ancak hamilelikte bir leke düzensiz bir şekilde değişirse
bunun tabii ki dikkate alınması gerekir.
Cildimde yeni bir leke oluştu. Ne yapmalıyım?
Her yeni lekeye şüpheyle bakmak gerekir. Hemen bir dermatoloğa muayene
olun ve gerekirse biyopsi yaptırın. Eğer bu lezyon melanomsa biyopsi
bunun derinin içine ne kadar nüfuz ettiğini gösterir.
Melanomunun risk faktörleri nelerdir?
Risk faktörleri arasında kişinin vücudunda çok leke olması (25'ten çok),
büyük lekeler (6 mm'den büyük), atipik ve değişik görünümlü lekeler,
açık ten, açık saç ve göz rengi, ailede melanom olması, güneşe aşırı
çıkma, sık solaryuma girme ve güneşe karşı hassasiyet sayılabilir. Eğer
risk faktörlerine sahipseniz, güneşten korunarak riskinizi azaltın,
cildinizi gözlem altında tutun ve düzenli aralıklarla bir dermatoloğa
görünün.
Melanom aşısı kullanılmaya başlandı mı?
Melanom aşısı sadece ileri safhada melanom hastası olanlarda
kullanılıyor. Aşı halen deneme aşamasında ve FDA tarafından henüz
onaylanmış değil. Aşıları ve interferon, cytokine ve monoclonal
antikorları içeren biyolojik terapi çeşitlerini kullanan klinik deneyler
devam ediyor.
Dijital Dermatoskopi ile nasıl tedavi edilir?
Birkaç yıl öncesine kadar ben takibi, dermatoskopik görüntülerin
fotoğrafları çekilerek sağlanıyordu. Ardından bu yönteme bilgisayar
teknolojisi eklenerek, ben takibinde ulaşılan son nokta dijital
dermatoskopidir. Bu yöntemle vücuttaki benlerin haritası oluşturularak
noktasal lokalizasyonları belirlenir. Ardından her bir ben için
dermatoskopik görüntü alınır ve kaydedilir. Böylece bir sonraki
kontrolde elde edilecek görüntüyle karşılaştırma şansı sağlanır.Dijital
dermatoskop bende izlenen şüpheli değişiklikleri matematiksel olarak
hesaplayarak malign melanom riskini gösteren bir indeks de oluşturur. Bu
indeks tanıda ve tedavinin planlanmasında yardımcıdır. Çıplak gözle
erken evre melanom tanı şansı %60 civarında iken sözü edilen inceleme
ile %90’lara çıkar. Ayrıca, hastanemizde bulunan dijital dermatoskopi
cihazı ‘Telemedicine’ olarak adlandırılan bir sisteme de sahiptir. Bu
sistem sayesinde dermatoskopik görüntüler, aynı anda, birden çok
merkezde değerlendirilebilir.
Derleyen: Ömür GEDİK
|
