|
Malin Melanom dünyada görülme
sıklığı en hızlı artan kanser türüdür. Avrupa' da her 100.000 kişiden
12'sinde, Kuzey Amerika'da 15 'inde, Avustralya'da 43'ünde görülür. Bu
sıklık artışının nedeni kalıtımsal mekanizmalar, kimyasal karsinojenler,
yaşam biçimi değişiklikleri gibi çeşitli olsa da en önemli nedeni yoğun
ultraviyole ışınına maruz kalınmasıdır. Malin Melanom tedavisindeki
gelişmeler gittikçe artsa da savaşabilmek için en önemli sileh korunma
ve erken tanıdır. Malin Melanom önce deri yüzeyinde büyür, sonra derinin
deri tabakalarına geçer. Tümör derinliği1,5 mm'i geçmişse; kan ve lenf
damarlarının bulunduğu deri tabakasına ulaşmışsa % 40 olasılıkla vücut
içinde yayılmıştır. Erken tanı konulmuş malin melanomda ise iyileşme
oranı % 100' e yakındır.
Malin Melanom her yaşta ortaya
çıkabilir, ancak en sık 20-70 yaş arası görülür. Hastaların % 25'i 40
yaş altındadır. Kadınlarda en sık diz altında erkeklerde sırtta görülür.
1. Yüzeysel Yayılan Malin Melanom: Melanomların % 70'i bu tiptedir.
Bozuk para büyüklüğünde yassı plak veya nodüller düzensiz keskin olmayan
sınırlıdır. Kahverengi, gri, mavi, siyah vebeyaz olmak üzere çeşitli
renkler birbirinin içine girmiştir.
2. Nodüler Malin Melanom: Tüm melanomların % 15'idir. Derinlemesine
büyüme hızı çok hızlıdır. Mavi- gri-kahverengi üzeri ülsere olmaya
meyilli yarı küresel nodüllerdir.
3. Akral Lentiginöz Malin Melanom: ( % 7) El- ayak ve tırnak çevresinde
yerleşir. Dış görünümü küçük yaşlılık lekesi( lentigo) benzeri siyah-
kahverengi leke, yassı renkli nodül veya pigment( renk hücresi)
içermeyen ülsere tümör şeklinde çok farklı olabilir.
4. Lentingo Malin Melanom (genellikle yaşlı kişilerin güneş gören yüz
bölgesinde düzensiz, keskin olmayan sınırlı ön planda siyah lekler
içeren farklı kahverengi tonlarda lekelerdir. Uzun süre lentigo malinaga
(Insitu melanom) şeklinde kalabilir, derinlemesine büyüme fazı diğer
tiplerden daha geç olur.
Erken evrede malin melanom asimetrik, çok-koyu kahverengi veya siyah
renk gölgelenmeleri içeren, keskin olmayan sınırlı bir lekedir. Klinik
olarak bu evrede yakalanması yaşamı kurtarır. Erken evre melanomu iyi
huylu benlerden ayırmada klinikte ABCD kuralı uygulanır.
A = Asimetri: Benler genelde yuvarlak ve
simetriktir. Melanom ise bir yöne daha fazla büyür, bu nedenle
asimetriktir.
B = Border( Kenar) : Benler normal deriden
keskin bir sınırla ayrılır. Melanomun sınırları zigzaglı, düzensiz,
çoğunlukla keskin değildir. Koyu renkli bölgeler ile açık açık deri
birbirinin içine girmiştir.
C = Color : Benlerin açık veya koyu
kahverengi renkleri homojen görünümdedir. Melanomlar farklı tonlarda
kahverengi, siyah, gri, kırmızı gibi renkler içerir.
D = Diameter ( Çap): Benler belli bir
büyüme farzından sonra yıllarca aynı büyüklükte kalırlar, melanomun çapı
ise devamlı büyür. Melanomların çoğunluğu başlangıçtan itibaren melanom
olarak başlar ve büyürse de bir bölümü daha önceden var olan benler
üzerinde gelişir. KonjenitalNevüsler doğumda vardır veya yaşamın ilk
birkaç haftasında oluşur. Küçük (<1,5 cm), orta ( 1,5-20 cm) veya büyük
olabilirler. Büyük konjenital benler üzerinde yaşam boyu melanom gelişme
riski ortalama % 10-20 gibi yüksek olduğundan yaşamın ilk haftalarında
plastik cerrahi girişimler ileçıkartılması gerekir. Küçük konjenital
benler de bu risk % 5 olarak tahmin edilir.
Displastik Nevüs (Clark Nevüs)
Çoğunlukla ergenlik çağında oluşur, ailesel olabilir. Tek veya çok
sayıda olabilr. Düzensiz, keskin olmayan sınırlı, kahverengi, siyah veya
kırmızı lekeler şeklindedir. Klinik olarak erken evre melanomdan veya
gelilme evresindeki olağan edinsel benden ayırmak oldukça güçtür.
Histopatolojik olarak atipik hücreler içerir. Malin melanomlu hastaların
aileleri incelendiğinde % 6-10 arasında ailevi displastik nevüs sendromu
görülür. Yakın iki akrabasında malin melanomu görülen displastik benleri
olan kişilerde melanom gelişme riski % 100'dür.
Gövdemizdeki olağan edinsel
nevüsler (benler) çocukluk çağından erişkin çağa kadar herhangi bir
yaşta oluşur, belli bir gelişim süreci izlendikten sonra durur, bazıları
da yaşlılık çağında kaybolur. Bulundukları evreye göre lentigo simpleks,
junctional, compaund veya dermal nevüs olarak adlandırılırlar. Genç bir
erikinde ortalama 15-40 adet ben bulanabilir.
Olağan edinsel benler kozmetik
nedenler ile; sürekli tahriş oluyorsa; renk, şekil, büyüklük değişimi
gösteriyorsa, atipik görünüyors veya genital bölge, saçlı deri izlemesi
güç bölgelerdeyse cerrahş olarak çıkartılabilir.
Malin melanom gelişim riski uyüksek
kişiler başta olmak üzere herkes yoğun güneş ışınından korunmalı ve
erken tanı yöntemlerine başvurulmalıdır.
Malin melanom gelişim riski yüksek kişiler:
1. Açık renk derili, açık renk gözlü, kızıl-sarı saçlı veya kolaylıkla
güneş yanığı gelişebilen deri tipine sahip kişler
2. Özellikle çocukluk çağında ağır güneş yanıkları geçirmiş kişiler
3. Ailesinde malin melanom olanlar
4.Çok sayıda displastik nevüsü olan kişiler
5. Doğumsal benleri olanlar
6. Aralıklı olarak yoğun güneş ışığına maruz kalanlar
|
