|
Güneşe korunmasız çıkılması birçok
sağlık sorununu da birlikte getiriyor. Acıbadem Hastanesi Dermatoloji
Uzmanı Dr. İnci Candan, “Bronzlaşma, derinin geliştirdiği bir savunma
mekanizmasıdır. Deri, derindeki dokuları ultraviyole ışınlarından
korumak için bronzlaşır. Ama bu yeterli değildir. Muhakkak ek koruma
önlemleri gerekiyor” diyor.
Yaz aylarında güneşin olumsuz etkilerinden korunmak sağlık açısından
büyük önem taşıyor. Acıbadem Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Dr. İnci
Candan, son yıllarda ozon tabakasındaki incelmenin etkisiyle güneşin
zararlı etkisinin öne çıktığına işaret ederek “Tatili hastalık nedeni
haline getirmemek için ölçülü davranmayı” öneriyor. Güneşin cilt
üzerindeki olumsuz etkileriyle ilgili en çok sorulan sorular hakkında
Dr. İnci Candan şu bilgileri verdi:
Soru: Güneşin yararları nelerdir?
Yanıt: Güneş deride bulunan D vitamini öncüsü bir maddeyi aktif D
vitaminine dönüştürür. D vitamini vücuttaki kalsiyum dengesini ve kemik
gelişmesini sağladığından özellikle çocuk ve yaşlılar için ölçülü yapmak
koşuluyla güneş banyoları yararlıdır. Bazı deri hastalıklarına örneğin
sedef hastalığına da güneş ışınlarının yararı olmaktadır.
Soru: Güneş sağlık açısından hangi riskleri
oluşturur?
Yanıt: Güneşin zararlı etkileri var olan bir hastalığı artırmak veya
olmayan problemleri başlatmak şeklinde görülüyor. Güneşin ek sık görülen
olumsuz etkisi; güneş yanığıdır. Birden yoğun güneşlenmeyle 2-6 saat
içinde gelişir. 1-3. günlerde şiddetlenir ve 5-6 gün içinde geriler.
Kızarıklık, yanma, ağrı ve ileri durumlarda sulu kabarcıklar görülür.
Baş ağrısı, bulantı ve halsizliğe neden olur.
Soru: Güneş yanığında ilk müdahale nasıl
olmalıdır?
Yanıt: Böyle bir durumla karşılaşıldığında, hastanın serince bir yerde
dinlenmesi ve sonrasında sık sık serin duşlar alması yararlı olur. İleri
durumlarda doktora danışılmalıdır. Yağsız su bazlı yumuşatıcı kremler,
gerekirse kortizonlu krem veya merhemler ve ağrı kesiciler kullanılması
yararlı olabilir.
Soru: Güneş alerjileri nasıl ortaya çıkar?
Yanıt: Güneşin erken dönemdeki zararlı etkilerinden biri de polimorf
ışık reaksiyonu, kurdeşen gibi hastalıkları ortaya çıkarmasıdır. Alerjik
kökenli bu reaksiyonlar; güneş gören vücut bölgelerinde (yüz, kollar ve
boyun gibi) kızarıklık ve kaşıntılı döküntüler şeklinde görülür.
Soru: Cilt kanserleri nasıl oluşur? Belirtileri
nelerdir?
Yanıt: Uzun ve yinelenen güneşte kalmaların yıllar içinde doğurabileceği
en önemli sonuç; deri kanserleridir. Deri kanseri vücudun hiç güneş
almayan bölgelerinde de görülmekle birlikte çoğunlukla açık kısımlarda
görülmesi, güneşin rolünü gösteren bir bulgudur. Deri kanserlerinin
büyük kısmının seyri nispeten iyi olmakla birlikte pigment üreten
hücrelerden kaynaklanan Melonom, bilinen en kötü kanser türlerinden
biridir. Giderek büyüyen ya da yeni ortaya çıkan ben ya da lekeler için
doktora danışılmalıdır.
Soru: Ciltte güneşin etkisiyle oluşan kahverengi
lekelerin nedenleri nelerdir? Tedavisi nasıl yapılır?
Yanıt: Güneşin etkilerinden biri de vücutta kahverengi lekeler
oluşmasına neden olmasıdır. Bunlar genel sağlık açısından önem
taşımazlar, ancak görünümleri rahatsızlık vericidir. Etkili bir güneş
koruyucu kullanmanın yanı sıra, hidrokinon gibi pigment üretimini
durduran ve meyve asitleri gibi soyucu özellik taşıyan ilaçlar
alınabilir. Ancak kesin sonuç almak her zaman mümkün olmayabilir.
Güneş uzun sürede verdiği zararlardan biri de deri yaşlanmasıdır. Doğal
yaşlanmaya ek olarak güneşin yol açtığı kırışıklık, lekelenme ve deri
yapısında kabalaşma ortaya çıkabilmektedir.
Soru: Cilt tiplerine göre güneşten korunma nasıl
olmalıdır?
Yanıt: Çocuklar, yaşlılar, kalp hastaları, hipertansiyonu bulunanlar ve
bazı cilt tiplerine sahip olanlar güneşten daha çok etkileniyorlar.
Doğal olarak bu kişiler ek korunmaya daha çok önem vermeleri gerekiyor.
Deri tipleri, yaz güneşinde ortaya çıkan kızarıklık ve bronzlaşabilme
özelliğine göre belirleniyor.
Tip 1: Her güneşlenmede kızaran asla bronzlaşamayan
Tip 2: Her zaman kızaran bazen bronzlaşan
Tip 1 ve Tip 2’de olanlar, genellikle sarışın, mavi gözlü ve beyaz
tenlidirler ve genellikle yazın öğle güneşinde 10-20 dakikada güneş
yanığı alabilirler.
Tip 3: Bazen yanan, genellikle bronzlaşan
Tip 4: Çok az yanan, çabucak ve her zaman bronzlaşan
Tip 5: Koyu renk olanlar (Kızılderililer gibi)
Tip 6: Zenciler
Tip 1 ve Tip 2 olanlar, yaşlılar, çocuklar ve güneşe duyarlı hastalığı
olanlar, yazın her gün güneş koruyucu kullanmalıdırlar.
Tip 3 olanların da uzun güneşlenmelerde koruyucu kullanmaları gerekir.
Tip 4, 5 ve 6 olanların ise koruyucu kullanmaları gerekmez.
Soru: Kremler içinde yer alan koruma faktörü ne
ifade eder?
Yanıt: Güneş koruyucu kremlerde PABA, benzofenon gibi güneş ışınlarını
emen veya çinko oksit gibi ışığı yansıtan maddeler vardır. Bunların
taşıdığı numaranın, yani güneş koruma faktörünün anlamı ise şöyle
açıklanabilir; güneş koruyucusuz diyelim 10 dakika güneşte kalma ile
oluşan kızarıklık, koruma faktörü 15 olan bir ürünle güneşlendiğimizde
ancak (15 x 10 =) 150 dakikada oluşacaktır. Bu koruyucuların içerdiği
maddelerden herhangi birine karşı deride bir hassasiyet gelişebileceği
ve alerjik döküntülere neden olabileceği de unutulmamalıdır.
Soru: Cildin korunmasında koruyucu kremler ne
kadar etkili oluyor?
Yanıt: Güneş koruyucular olarak bilinen maddeler, çinko oksit, titanyum
dioksit, benzon, parsol gibi maddeleri içeriyor. Bu maddeler ya gelen
ışığı geri yansıtarak, veya ışını emerek hücreye kadar ulaşmasını
engelliyor. Aldığımız güneş koruyucu ürünlerde bu maddelerden en az iki
tanesinin bulunmasına dikkat etmek gerekiyor.,
Soru: Güneşlenirken nelere dikkat edilmelidir?:
Yanıt:
1- Güneşin en etkili olduğu 11.00 - 15.00 saatleri arasında
güneşlenmekten kaçınılmalıdır.
2- İlk güneş banyoları en çok 15 - 20 dakika, en fazla güneşlenme süresi
1-1,5 saat kadar olmalıdır.
3- Güneş koruma faktörü en az 15 olan kremler günlük olarak
kullanılmalıdır.
4- Bulutlu havalarda güneş radyasyonu, ancak yarısı kadar azalır. Bu
nedenle yazın bulutlu havalarda da koruma yapılmalıdır.
5- Deri kanserleri, güneşe bağlı deri yaşlanması gibi sonuçlar, güneş
ışınlarının uzun vadede birikici etkileri ile ortaya çıktığından
koruyucu uygulamalara çocukluktan başlamalıdır.
6- Bazı ilaçlar (tetrasiklinler, idrar söktürücüler gibi) ve parfümlü
kozmetik malzemeler güneşe hassasiyeti artırdıklarından ilaç alanların
güneş banyosu yapmadan önce hekimlere danışmaları gerekir.
7- Solaryum cihazı da bir tür ultraviyole kaynağı olduğu için güneşin
taşıdığı bütün risklerin solaryum ile bronzlaşma sonucunda da
oluşabileceği bilinmelidir.
|
