|
Şarbon Bacillus Anthracis adındaki sporlu bir
bakterinin oluşturduğu infeksiyon hastalığıdır.Genel olarak
koyun,keçi,sığır,manda,deve,ceylan gibi ot yiyen hayvanlarda görülmekte
ise de enfekte olan bu hayvanlardan çeşitli yollarla insanlara
bulaşabilen bir hastalıktır.Gelişmiş ülkelerde oldukça nadir olarak
görülen şarbon hastalığı son zamanlarda biyolojik silah olarak
kullanılma potansiyeli yüzünden en çok söz edilen hastalıklardan biri
olmuştur.
Nasıl Bulaşır?
Şarbon hastalığında bulaşma üç yolla olabilmektedir:
Deri yolu ile
Solunum yolu ile
Mide-Barsak sistemi ile
Bacillus Anthracis bakterisinin sporları toprakta 50-60 yıl gibi uzun
süreler yaşayabilir.Bulaşma ciltteki bir sıyrıktan girerek, sporların
solunması ile veya enfekte hayvanların etlerini yiyerek
oluşmaktadır.İnsandan insana doğrudan bulaşması mümkün değildir.
Belirtileri Nelerdir?
Deri Şarbonu:Tüm şarbon olgularının yaklaşık %95 i bu formda
görülmektedir.Enfekte hayvanların deri, kıl, yün gibi ürünleri ile temas
eden kişilerin ciltlerindeki sıyrık veya kesiklerden
bulaşmaktadır.Bulaşma olduğunda ciltte sinek ısırmasına benzer küçük
kaşıntılı bir kabarıklık oluşur.1-2 gün içerisinde ortası siyah, çevresi
kabarık1-3 cm çapında bir kabarcık haline dönüşür.Çevre alanlardaki lenf
bezlerinde şişme görülebilir.2-3 hafta içerisinde kendiliğinden
iyileşebilir.Tedavi edilmeyen vakaların ancak %20 sinde ölüm
görülebilmektedir.Uygun antibiyotik tedavisi ile ölüm görülmesi çok
enderdir.
Akciğer Şarbonu: Bakteri sporlarının solunum yolları ile alınmasını
takip eden bir hafta içerisinde soğuk algınlığına benzer birtakım
belirtilerle hastalık başlar.Ateş, yorgunluk, bitkinlik hali mevcuttur.
Birkaç gün içerisinde soluk alıp vermede güçlükler başlar ve süratle
hasta komaya girer ve ölür.
Gastrointestinal Şarbon (Barsak Şarbonu): Hasta hayvanların etlerinin
yenmesi ile barsak sisteminde iltihap oluşturur.Mide bulantısı, iştah
kaybı, kusma, kanlı ishal oluşur. Karın ağrısı ve ateş vardır.Olguların
%25-60 ın da hastalık ölümlesonuçlanmaktadır.
Korunma Yolları:
Hayvanlar mutlaka aşılanmalıdır.Hastalıktan ölen hayvanlar yenilmemeli,
deri, yün vb ürünleri kullanılmamalıdır. Pişmemiş et yemekten
kaçınılmalıdır. Son zamanlarda insanlarda kullanılmak üzere bir aşısı
geliştirilmiş ve aşının etkinliğinin %93 olduğu rapor edilmiştir.
Hayvanlar için geliştirilmiş şarbon aşıları insanlarda kullanılamaz.
Tanı Yöntemleri:
Tanı deri lezyonlarından, gaitadan veya solunum yolu salgılarından
bakterinin görülmesi ve izole edilmesi ile konur.Ayrıca kanda özel
antikorlar ölçülerek de tanı konulabilir.
Tedavi: Tedavi erken dönemde yapılacak etkili antibiyotiklerle
yapılmaktadır.
|
