| |
Hangi yas grubunda , ne oranda
görülmektedir?
65 yas üzerindeki grubun % 2-4'ünde, 85 yas üzerinde ise %
20 oraninda görülmektedir.
Bu duruma neden olan rahatsizliklar
Yaklasik olarak % 60 kadari Alzheimer dedigimiz
rahatsizliktan dolayi,%10-20'si beyin damar hastaliklari ve
tikanmalari, tekrarlayan felçlerden ötürü, % 10'u alkole
bagli, geri kalani ise travma,ilaç zehirlenmeleri, kafa
içindeki tümörler, abse ve diger vücut hastaliklari (bazi
vitamin eksiklikleri, tiroid, paratiroid ,böbrek üstü
bezleri, karaciger, böbrek, hipofiz hastaliklari gibi)
sonrasi olusmaktadir .
Riski arttiran etkenler:
I lerleyen yas (özellikle 75 yas üzeri), Alzheimer tipinde
yakin akrabalarda risk artmaktadir. Damarsal tipte ise
yüksek tansiyon, kalp-kapak hastaliklari,beslenme
yetersizlikleri riski yükseltmektedir.
Alzheimer tipi rahatsizlik neden olmaktadir?
Beyinde bulunan sinir hücrelerinin kaybi , bunlarin yerini
is görmeye uygun olmayan maddelerin almasi ve sinir
hücreleri arasindaki iliskiyi saglayan maddelerin üretiminde
azalma olmasi ön planda düsünülmektedir. Bulasici degildir.
Daha nadiren 50'li yaslarda da görülmektedir. Çok yavas,
sinsi bir seyir izlemektedir.
Demansli Bir Hastaya Yapabileceginiz Yardimlar:
Ilk olarak hastanin tek basina yasamamasi gerekmektedir.
Yaninda yakinlari kalmiyorsa, hiç degilse bir bakici
bulunmalidir.
Bu kisi de hastalik konusunda bilgilendirilmeli ve
karsilasilabilecek tehlikeler konusunda uyarilmalidir. Hasta
ile iletisim en üst düzeyde saglanmalidir. Olabildigince
konusmaya, kendi düsünce ve hislerini anlatmaya
çalisilmalidir.Hasta yapamadiklari ya da farkliliklari
nedeniyle yargilanmamalidir. Kendisinin yapabilecekleri
isleri yapmalari yönünde desteklenmelidirler. Onun her isini
sizin yapmaniz uygun bir davranis degildir. Yemesi, içmesi,
uyumasi,tuvalet aliskanliklari, ilaçlarinin alimi belirli
bir düzen içinde olmalidir. Olabilecek degisikliklerde erken
müdahale etmek gerekmektedir. Hastanin bulundugu mekan,odasi,
esyalari, giysilerinde degisiklikler yapilmamali, hasta
kendini alisik oldugu düzen içinde yasamalidir.
Aksamlari idrar kaçirmayi önlemek için ilaç kullanimi
öncesinde, tuvalete daha çok gitmeyi saglama, aksam idrarini
çogaltacak bazi maddelerden (çay ,mesrubat,idrar söktürücü
gibi) kaçinilmalidir. Alkol,,kahve sinirliligi arttirip,
münakasalara yol açabileceginden ,alimlari engellenmelidir.
Kendisi ile tartisilmamali, azarlanmamali , yapamayacagi
seyler istenmemelidir. Yürümesini kolaylastiracak
yürüteçlerin kullanimi tesvik edilmeli, hizli yürüme yerine
sakin ,önüne bakar sekilde dikkatli yürümesi saglanmalidir.
Uykusu için ilaç baslanmadan önce gündüz uykusunun
önlenmesi, yatagini sadece gece kullanmasi, ayni saatte
yataga girme ve gündüz hareket miktarini arttirma, gece sivi
aliminin azaltilmasi uygundur. Varsani ve sanrilari
oluyorsa, zitlasmayin,onunla konusacak baska seyler bulun.
Alinmayin, kizmayin ,onun gönlünü almaya çalisin. Yanici,keskin
parçalari olan ev-mutfak gereçlerini evden uzaklastirin.
Sicak-soguk hissi yasla birlikte kayboldugu için banyosunun
suyunu siz ayarlayin. Pencereler, balkon ve merdivenler
yanina, düsmeye engel olacak trabzanlar yerlestirebilirsiniz.
Tüm bunlari saglama imkanina sahip degilseniz, bir
bakimevine basvurmak idealdir. Bulunacagi ortamdaki benzer
özellikteki yasitlari ile daha hosça vakit de geçirebilir.
Bu durum utanilacak birsey degil, bilakis kisinin daha
sosyal bir yasanti sürmesine olanak saglayabilmektedir.
Dikkat Edilecek Noktalar :
Eve giren çikan kisilerin çok sayida olmasi hasta için
zararlidir. Kisi asiri gürültü, çok parlak renkli isiklardan
korunmalidir. Hersey hastayi dinlendirecek ve hos bir
sekilde dikkatini çekecek özellikte olmalidir.
Ev esyalari düsmeyi,kazalari ve yaralanmayi önleyecek
özelliklerde olmali, keskin seylere dikkat edilmeli, yere
saglam oturan özelliklerde olmali, zemini kayganlastirip,
düsmelere yol açabilecek malzemelerden kaçinilmali, esyalar
rahat hareket edecek, dolasmaya engel olmayacak sekilde
düzenlenmelidir. Evden tek basina disariya gitmeler, kaza ve
kaybolmalara yol açabileceginden bakim verenlerin dikkat
etmesi saglanmalidir.
Görme keskinligi azaldigi için kazalari ya da esya ve
gölgeleri yanlis degerlendirmeyi (illüzyon) önlemek amaci
ile oda iyi aydinlatilmalidir. Kisinin daha önce severek
kullandigi bir takim ufak esyalari (saat, kalem,tesbih, ruj,
parfüm, çanta gibi) yaninda olmali, sevdigi ve anilarini
tazeleyebilecegi ,konusma olanagi yaratabilecek
albüm,resimlikler gözönünde bulunmalidir. Geçmiste yapip
zevk aldigi hobi ve aliskanliklarini ( bahçe ile ugrasma,
çok yormayan sporlar, resim, elisi, kolleksiyonculuk, ufak
tefek tamiratlar, sarki söyleme , film seyretme gibi)
sürdürmeye özendirilmelidir.
|
|